Masaż w onkologii to temat rodzący wiele pytań, szczególnie w kontekście bezpieczeństwa jego stosowania. Czy rzeczywiście masaż w chorobie nowotworowej lub po leczeniu onkologicznym, jest zabroniony?
Dawniej uważano, że pobudzanie układu krwionośnego i limfatycznego może przyspieszyć rozwój choroby nowotworowej. Dlatego na wiele lat zrezygnowano z zabiegów fizykalnych u pacjentów onkologicznych. Obecnie jednak badania wykazują korzyści z zastosowania masażu w poprawie jakości życia pacjentów i redukcji skutków ubocznych leczenia nowotworu. Niezbędne są jednak dostosowanie rodzaju masażu do stanu pacjenta oraz ścisła współpraca z onkologiem prowadzącym.
Dawne podejście do masażu w chorobie nowotworowej
Od zawsze choroba nowotworowa stanowiła bezwzględne przeciwwskazanie do masażu, szczególnie zabiegów mocno pobudzających lub intensywnie rozgrzewających. Uważa się, że pobudzenie układu krwionośnego i limfatycznego podczas masażu może przyspieszyć rozwój choroby, doprowadzić do pogłębienia zmian nowotworowych, zwiększyć ryzyko rozsiewu choroby nowotworowej, a nawet sprzyjać powstawaniu przerzutów. W konsekwencji przez długi czas obowiązywało zalecenie, aby z terapią masażem wstrzymać się co najmniej pięć lat po zakończeniu leczenia nowotworu, pod warunkiem, że w tym okresie nie nastąpił nawrót choroby. Dopiero współczesne badania naukowe pozwoliły na stopniowe odejście od tego rygorystycznego podejścia i wprowadzenie nowych, bezpiecznych form masażu i ćwiczeń fizycznych, dostosowanych do specyficznych potrzeb pacjentów onkologicznych.
Kiedy masaż u pacjentów onkologicznych jest wskazany?
Współczesne badania wskazują, że odpowiednio dobrane techniki masażu nie zagrażają pacjentom onkologicznym. W wielu przypadkach konkretny typ masażu jest wręcz wskazany dla pacjentów z chorobą nowotworową. Na przykład u pacjentów, którym z powodu nowotworu wycięto węzły chłonne, często pojawia się obrzęk chłonny. Wskazany jest wówczas regularny manualny drenaż limfatyczny, żeby odprowadzić nadmiar gromadzonej limfy.
Natomiast masaże relaksacyjne sprzyjają produkcji endorfin, a to pozytywnie wpływa na samopoczucie i proces zdrowienia. Badania nie wykazały częstszego nawrotu nowotworu lub jego rozsiewu po zastosowaniu takiego masażu. Ponadto coraz liczniejsze badania wykazują korzyści dla pacjenta wynikające z łagodnych zabiegów fizykoterapeutycznych.
Ostatecznie jednak masaż a choroba nowotworowa to temat skomplikowany, dlatego wymaga indywidualnego podejścia. Wykonywanie ćwiczeń fizycznych, terapia manualna i wpływ na pacjenta przy zastosowaniu zabiegów fizykalnych powinny być zawsze dostosowane do aktualnego stanu zdrowia chorego i prowadzone w ścisłym porozumieniu z lekarzem onkologiem.
Rodzaje masażów zalecanych pacjentom onkologicznym
W przypadku pacjentów onkologicznych zaleca się stosowanie delikatnych technik masażu. W przypadku większości nowotworów dopuszczalne, a często wręcz zalecane, są następujące formy masażu:
- Masaż relaksacyjny – redukuje stres i napięcie mięśniowe oraz poprawia jakość snu, pobudza wytwarzanie endorfin.
- Manualny drenaż limfatyczny – wspomaga odpływ limfy, kluczowy w przypadku obrzęku chłonnego.
- Masaż klasyczny o niskiej intensywności – może być stosowany po konsultacji z lekarzem, jednak masażysta powinien zachować szczególną ostrożność.
Kiedy nowotwór jest przeciwwskazaniem do masażu?
Mimo korzyści płynących z masażu, istnieje kilka sytuacji, w których nowotwór stanowi przeciwwskazanie do jego wykonania. Kiedy zatem należy unikać zabiegów fizykalnych? Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku nowotworów układowych, takich jak białaczki i chłoniaki, charakteryzujących się dużą dynamiką rozwoju i wysokim stopniem złośliwości. W takich przypadkach decyzja o zastosowaniu masażu zawsze powinna być podejmowana po konsultacji z lekarzem. Trzeba mieć przy tym świadomość, że często dla dobra stanu zdrowia specjalista odradzi masaż.
Jakich masaży należy unikać w trakcie terapii onkologicznej?
Nie wszystkie rodzaje masażu są odpowiednie dla osób w trakcie leczenia onkologicznego. Aby nie przeszkodzić w procesie zdrowienia oraz nie stymulować rozprzestrzeniania się komórek nowotworowych, nie należy wykonywać:
- Masażu rozgrzewającego (gorące kamienie, bańki ogniowe), ponieważ może on stymulować procesy nowotworowe.
- Intensywnego masażu głębokiego, często powodującego mikrourazy i niekorzystnie wpływającego na osłabiony organizm.
- Masażu w miejscach bezpośrednio dotkniętych nowotworem oraz masażu okolic przyległych, zwłaszcza w okolicy guzów lub blizn pooperacyjnych.
- Masażu w stanach zaawansowanej choroby nowotworowej
- Masażu chorych bez zgody lekarza prowadzącego.
Chociaż w przeszłości nowotwór był uważany za bezwzględne przeciwwskazanie do masażu, współczesne podejście uwzględnia indywidualne potrzeby pacjentów onkologicznych. Odpowiednio dobrane techniki masażu mogą wręcz wspierać proces zdrowienia i poprawiać jakość życia pacjentów. Kluczowe jest jednak, aby każdy zabieg był przeprowadzany z zachowaniem szczególnej ostrożności i koniecznie po konsultacji z lekarzem prowadzącym.
